Çin’den vatandaşları için yeni düzenleme

Çin’de sanayi ve teknoloji güvenliğini tehlikeye attığı değerlendirilen vatandaşların yurt dışına çıkışının engellenmesine imkân tanıyan düzenleme 15 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdi.

Devlet Konseyi’nin temmuz ayında yayımladığı 19 maddelik çıkış-giriş yönetmeliği, ihracat kontrolü ile teknoloji ithalat ve ihracat kurallarını ihlal eden kişilere sınır kapısında tedbir uygulanmasını öngörüyor. Yetkililere göre tedbirin uygulanabilmesi için ihlalin ülkenin sanayi veya teknoloji güvenliği açısından risk oluşturması gerekiyor.

Yönetmelik, yurt dışında Çin’in ulusal güvenliğini veya çıkarlarını zarara uğratan yasadışı fiiller işleyen vatandaşları da kapsıyor. Bu kişiler ülkeye döndükten sonra altı ay ile üç yıl arasında çıkış yasağıyla karşılaşabiliyor. Sahte seyahat belgesi kullanmak veya yasadışı sınır geçişi gibi durumlarda da benzer süreler uygulanabiliyor.

Teknoloji ihlali nedeniyle konulan çıkış yasağında ise sabit bir üst süre belirtilmiyor. Karar yetkisi Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumlara bırakılıyor.

Pekin, düzenlemenin ulusal egemenliği, güvenliği ve kalkınma çıkarlarını korumak amacıyla hazırlandığını duyurdu. Resmi açıklamalarda sıradan turist ve iş seyahatlerinin hedef alınmadığı, asıl amacın yasadışı teknoloji transferi, ihracat kontrolü ihlali ve sınır ötesi suçlarla mücadele olduğu vurgulandı.
Düzenleme, ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ ve ileri teknoloji rekabetinin sertleştiği dönemde devreye girdi.

Uygulamanın günlük hayatta ne kadar yaygın kullanılacağı henüz net değil. Yönetmelik tüm teknoloji çalışanlarına otomatik yurt dışı yasağı getirmiyor; ancak ihracat kontrolü, teknoloji transferi ve “sanayi-teknoloji güvenliği” gibi kavramları sınır uygulamasına bağladığı için özellikle yapay zekâ, yarı iletken ve ileri üretim alanlarında çalışanlar için yeni bir belirsizlik doğuruyor.